Co jedzą dżdżownice?
Jak naprawdę odżywiają się dżdżownice kompostowe, dlaczego potrzebują mikroorganizmów i co to oznacza dla sposobu podawania pokarmu.

Marta Zielińska · aktualizacja · 3 min czytania

W skrócie
- świeże warzywa i owoce muszą najpierw zacząć się rozkładać, zanim staną się atrakcyjne
- materiał podwiędnięty lub lekko nadpsuty znika szybciej niż całkiem świeży
- rozdrobnienie zwiększa powierzchnię dostępną dla mikroorganizmów, a więc i dla dżdżownic
Spis treści
Co jedzą dżdżownice? W uproszczeniu – resztki organiczne rozłożone już częściowo przez bakterie i grzyby, a nie świeżą, twardą materię. Dżdżownice nie gryzą kawałków – nie mają zębów – lecz zeskrobują i zasysają rozmiękczoną powierzchnię pokarmu razem z zasiedlającymi ją mikroorganizmami.
Anatomia pokarmowa w skrócie
Pokarm trafia do gardzieli, następnie do wola, gdzie jest magazynowany, a potem do żołądka mięśniowego, w którym drobinki piasku i podłoża mechanicznie go rozcierają. Dopiero stamtąd trafia do jelita, gdzie zachodzi trawienie właściwe przy udziale enzymów i bakterii jelitowych.
To dlatego w ściółce zawsze powinna znajdować się odrobina drobnego piasku lub ziemi – działa jak żarna, bez których żołądek mięśniowy nie rozdrabnia pokarmu efektywnie.

Rola mikroorganizmów
Bakterie i grzyby rozkładające materię organiczną są dla dżdżownic równie ważnym źródłem pożywienia jak same resztki. To one rozmiękczają strukturę komórkową roślin i uwalniają cukry proste, białka i tłuszcze w formie łatwo dostępnej.
- świeże warzywa i owoce muszą najpierw zacząć się rozkładać, zanim staną się atrakcyjne
- materiał podwiędnięty lub lekko nadpsuty znika szybciej niż całkiem świeży
- rozdrobnienie zwiększa powierzchnię dostępną dla mikroorganizmów, a więc i dla dżdżownic
- mrożenie i rozmrożenie resztek rozrywa komórki roślinne i przyspiesza rozkład
- sam karton czy papier też jest pokarmem, nie tylko elementem struktury ściółki
Co konkretnie znajduje się w jadłospisie
Podstawę stanowią resztki kuchenne pochodzenia roślinnego – obierki, fusy z kawy, przekwitłe warzywa, skorupki jaj jako źródło wapnia oraz materiały celulozowe typu karton i papier. Pełną listę produktów wraz z częstotliwością podawania opisuje artykuł czym karmić dżdżownice kalifornijskie.
Warto też wiedzieć, czego dżdżownicom nie podawać, bo błędy żywieniowe to jedna z głównych przyczyn problemów w hodowli – szczegóły w artykule czego nie wolno dawać dżdżownicom.
Jak podawanie pokarmu wynika z biologii dżdżownic
Skoro dżdżownice nie gryzą, a zeskrobują rozmiękczoną powierzchnię, świeże resztki najlepiej podawać w cienkiej warstwie i przykrywać ściółką – ogranicza to dostęp powietrza z jednej strony (mniej muszek), a z drugiej sprzyja szybkiemu zasiedleniu przez mikroorganizmy.
| Forma podania | Tempo przerobu | Uwagi |
|---|---|---|
| Kawałki całe (np. cała skórka) | wolne, dni do tygodni | długo czekają na rozkład mikrobiologiczny |
| Rozdrobnione na kawałki 1–2 cm | średnie | dobry kompromis nakładu pracy i tempa |
| Zblendowane lub przemrożone | szybkie, 2–4 dni | najlepsze przy dużej ilości odpadów |

Dlaczego to ważne dla początkujących hodowców
Zrozumienie, że dżdżownice odżywiają się głównie mikroorganizmami rozkładającymi materię, tłumaczy, dlaczego świeżo wrzucone resztki "nie znikają" przez kilka dni – to normalne, bo najpierw musi je zasiedlić mikroflora. Cierpliwość na tym etapie zapobiega przekarmianiu złoża.
Podsumowując, dżdżownice jedzą rozkładającą się materię organiczną razem z bakteriami i grzybami, które ją trawią. Im lepiej rozdrobniony i podwędnięty pokarm, tym szybciej znika ze złoża – to podstawowa zasada, która porządkuje wszystkie inne kwestie związane z karmieniem.
Najczęstsze pytania
Czy dżdżownice jedzą świeże, twarde warzywa?
Prędzej czy później tak, ale znacznie wolniej niż warzywa podwiędnięte lub rozdrobnione. Świeże, twarde kawałki muszą najpierw zostać zasiedlone przez bakterie i grzyby.
Ile pokarmu dziennie potrzebuje kilogram dżdżownic?
Orientacyjnie około 0,4–0,5 kg resztek dziennie w optymalnych warunkach temperaturowych, choć tempo to spada przy chłodniejszej lub zbyt suchej ściółce.
Czy dżdżownice potrzebują piasku lub ziemi w złożu?
Tak, niewielka ilość drobnego piasku lub ziemi ogrodowej pomaga żołądkowi mięśniowemu mechanicznie rozcierać pokarm i wspomaga trawienie.
Dlaczego jedzenie w kompostowniku "nie znika" przez kilka dni?
Bo najpierw musi je skolonizować mikroflora rozkładająca materię organiczną – dopiero wtedy staje się atrakcyjne i strawne dla dżdżownic.
Autor

Kompostowanie na działce, karmienie dżdżownic, ściółka i wilgotność
Działkowiec i praktyk kompostowania. Od kilku lat prowadzi hodowlę dżdżownic kalifornijskich w skrzyniach na działce oraz w mieszkaniu. Zajmuje się głównie tematyką karmienia dżdżownic i utrzymywania warunków w kompostowniku.
Zobacz wszystkie artykuły autora- Data publikacji:
- Ostatnia aktualizacja:
Powiązane artykuły
Czy dżdżownice jedzą obierki?
Które obierki znikają najszybciej, których lepiej unikać i jak przygotować odpady warzywne, żeby nie zakwasiły złoża.
3 min czytania
Czego nie wolno dawać dżdżownicom?
Produkty, które zakwaszają złoże, wabią szkodniki albo wprost zabijają dżdżownice – wraz z wyjaśnieniem, co dokładnie dzieje się po ich wrzuceniu i jak ratować przekarmioną hodowlę.
14 min czytania
Dżdżownice do oczka wodnego – czy można nimi karmić ryby
Dżdżownice z domowej hodowli można podawać rybom w oczku wodnym jako urozmaicenie diety, pod warunkiem umiarkowanego dawkowania i obserwacji jakości wody.
3 min czytania