Czego nie wolno dawać dżdżownicom?
Produkty, które zakwaszają złoże, wabią szkodniki albo wprost zabijają dżdżownice – wraz z wyjaśnieniem, co dokładnie dzieje się po ich wrzuceniu i jak ratować przekarmioną hodowlę.

Marta Zielińska · aktualizacja · 14 min czytania

W skrócie
- cytrusy i ananas – kwas i olejki eteryczne obniżają pH; pojedyncze skórki raz na kilka tygodni
- cebula, czosnek, por – związki siarki odstraszają dżdżownice; drobno posiekane i sporadycznie
- kapustne – przy nadmiarze gniją i intensywnie pachną; cienkimi warstwami
Spis treści
Dżdżownicom nie wolno podawać mięsa, ryb, nabiału, tłuszczów i sosów, odchodów psów i kotów, soli, popiołu, chemii domowej ani materiałów niebiodegradowalnych. Ograniczyć należy cytrusy, cebulę i czosnek, ostre przyprawy oraz duże ilości pieczywa. Powód jest zawsze ten sam: te materiały gniją beztlenowo, zakwaszają złoże, wabią szkodniki lub bezpośrednio uszkadzają skórę dżdżownic.
Bezwzględnie zakazane
| Produkt | Co się dzieje | Skutek dla hodowli |
|---|---|---|
| Mięso, wędliny, ryby | gnicie beztlenowe, białko zwierzęce | smród, larwy muchówek, gryzonie |
| Nabiał, jajka w całości | kwaśne procesy gnilne | zakwaszenie, pleśń, ucieczki |
| Tłuszcze, oleje, sosy | otaczają cząstki i blokują tlen | zbite, beztlenowe złoże |
| Odchody psów i kotów | pasożyty i leki odrobaczające | ryzyko sanitarne, pomór |
| Sól i solone resztki | odwodnienie tkanek | śmierć dżdżownic |
| Popiół, wapno, cement | gwałtowna zmiana pH | poparzenia, ucieczki |
| Detergenty i chemia | substancje toksyczne | natychmiastowy pomór |
| Folie, tworzywa, guma | brak rozkładu | zanieczyszczony biohumus |

Dozwolone, ale tylko w małych ilościach
- cytrusy i ananas – kwas i olejki eteryczne obniżają pH; pojedyncze skórki raz na kilka tygodni
- cebula, czosnek, por – związki siarki odstraszają dżdżownice; drobno posiekane i sporadycznie
- kapustne – przy nadmiarze gniją i intensywnie pachną; cienkimi warstwami
- pieczywo, makarony, ryż – sprzyjają pleśni; małe kawałki, rozproszone w złożu
- świeża skoszona trawa – zagrzewa się do wysokich temperatur; wyłącznie podsuszona
- iglaki, liście orzecha, tuja – wolno się rozkładają i zakwaszają złoże
Pełna lista pokarmów zalecanych wraz z porcjami znajduje się w artykule czym karmić dżdżownice kalifornijskie.
Dlaczego mięso i nabiał są tak problematyczne
Białko zwierzęce rozkłada się z udziałem bakterii gnilnych, które działają w warunkach beztlenowych. Powstają wtedy amoniak i związki siarki – stąd charakterystyczny smród. Jednocześnie temperatura ogniska gnilnego rośnie, a pH gwałtownie się zmienia. Dżdżownice odsuwają się od takiego miejsca, a jeśli obejmuje ono całe złoże, próbują uciekać z pojemnika.
Sól, popiół i chemia – najszybsza droga do pomoru
Dżdżownice oddychają całą powierzchnią ciała i mają bardzo przepuszczalną skórę. Sól odciąga z niej wodę, popiół i wapno działają silnie zasadowo, a detergenty niszczą warstwę śluzu. Skutki są natychmiastowe i nieodwracalne, dlatego resztek z solonych potraw nie podaje się nawet w małych ilościach.

Jak rozpoznać, że coś poszło nie tak
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Reakcja |
|---|---|---|
| Ostry, gnilny zapach | mięso, nabiał, przekarmienie | usunąć ognisko, przewietrzyć złoże |
| Kwaśny zapach, biały nalot | cytrusy, pieczywo, nadmiar owoców | dosypać skorupki jaj i karton |
| Dżdżownice masowo na ściankach | zakwaszenie lub toksyna | przenieść populację do świeżej ściółki |
| Larwy w złożu | resztki mięsne, odkryty pokarm | usunąć resztki, przykryć porcje |
| Sucha, zbita masa | tłuszcze, oleje | wymienić zanieczyszczoną warstwę |
Rozwinięcie tematów: pleśń i zakwaszenie złoża, muchówki i owady w kompostowniku, czy dżdżownice śmierdzą.
Ratowanie zepsutego złoża – krok po kroku
- Wybierz i wyrzuć całe ognisko gnilne wraz z otaczającą ściółką.
- Wstrzymaj karmienie na 7–14 dni.
- Dosyp suchego, pociętego kartonu – pochłonie nadmiar wody i wyrówna stosunek węgla do azotu.
- Delikatnie napowietrz złoże widelcem ogrodniczym w kilku miejscach.
- Dodaj łyżkę rozdrobnionych skorupek jaj na każde 10 litrów złoża, aby podnieść pH.
- Jeśli po dwóch tygodniach zapach nie ustąpi, przenieś dżdżownice do świeżo przygotowanego pojemnika.
Jeżeli mimo działań populacja słabnie, przejrzyj listę przyczyn w artykule dlaczego dżdżownice umierają oraz dlaczego dżdżownice uciekają z kompostownika.
Zasada, która zastępuje całą listę
Jeśli materiał pochodzi z rośliny, nie jest solony, tłusty ani spryskany chemią – prawdopodobnie można go podać. Jeśli pochodzi od zwierzęcia, z patelni albo z opakowania z listą składników chemicznych – nie nadaje się do kompostownika z dżdżownicami. Wątpliwe resztki lepiej trafiają do zwykłego kompostu tradycyjnego.
Najczęstsze pytania
Czy dżdżownicom można podawać cytrusy?
Tylko wyjątkowo i w małych ilościach. Kwas cytrynowy i olejki eteryczne obniżają pH złoża, co powoduje ucieczki i osłabienie populacji.
Co zrobić, gdy wrzuciłem mięso do kompostownika?
Usuń je jak najszybciej razem z otaczającą ściółką, wstrzymaj karmienie na tydzień, dosyp suchy karton i przewietrz złoże.
Czy popiół z kominka można dodawać do kompostownika?
Nie. Popiół działa silnie zasadowo i gwałtownie zmienia pH złoża. Do stabilizowania odczynu użyj rozdrobnionych skorupek jaj.
Czy odchody zwierząt domowych nadają się na pokarm?
Nie. Odchody psów i kotów mogą zawierać pasożyty i pozostałości leków. Bezpieczny jest natomiast przekompostowany obornik koński lub krowi.
Czy papier z nadrukiem jest bezpieczny?
Zwykły papier gazetowy i karton bez powłok błyszczących są bezpieczne. Unikaj papieru kredowego, foliowanego i pokrytego warstwą plastiku.
Autor

Kompostowanie na działce, karmienie dżdżownic, ściółka i wilgotność
Działkowiec i praktyk kompostowania. Od kilku lat prowadzi hodowlę dżdżownic kalifornijskich w skrzyniach na działce oraz w mieszkaniu. Zajmuje się głównie tematyką karmienia dżdżownic i utrzymywania warunków w kompostowniku.
Zobacz wszystkie artykuły autora- Data publikacji:
- Ostatnia aktualizacja:
Powiązane artykuły
Czym karmić dżdżownice kalifornijskie?
Kompletna lista pokarmów, proporcje materiałów azotowych i węglowych, wielkość porcji, częstotliwość karmienia oraz sposób podawania, który nie zakwasza złoża.
16 min czytania
Pleśń i zakwaszenie złoża – objawy i ratowanie hodowli
Biała pleśń na powierzchni złoża i kwaśny zapach zwykle świadczą o przekarmieniu i nadmiarze wilgoci. Usunięcie przyczyny i wapno ogrodnicze pomagają uratować hodowlę.
3 min czytania
Najczęstsze błędy początkujących hodowców
Dziesięć błędów, które najczęściej kończą pierwszą hodowlę: przekarmienie, zalanie złoża, złe miejsce, nadmierne mieszanie i pośpiech przy zbiorze.
3 min czytania
