Karmienie

Czego nie wolno dawać dżdżownicom?

Produkty, które zakwaszają złoże, wabią szkodniki albo wprost zabijają dżdżownice – wraz z wyjaśnieniem, co dokładnie dzieje się po ich wrzuceniu i jak ratować przekarmioną hodowlę.

Marta Zielińska — autor artykułu

· aktualizacja · 14 min czytania

Kompostownik dla dżdżownic z widoczną warstwą przerobionej ściółki
Jedna nieodpowiednia porcja potrafi zepsuć złoże na kilka tygodni.

W skrócie

  • cytrusy i ananas – kwas i olejki eteryczne obniżają pH; pojedyncze skórki raz na kilka tygodni
  • cebula, czosnek, por – związki siarki odstraszają dżdżownice; drobno posiekane i sporadycznie
  • kapustne – przy nadmiarze gniją i intensywnie pachną; cienkimi warstwami
Spis treści
  1. 1.Bezwzględnie zakazane
  2. 2.Dozwolone, ale tylko w małych ilościach
  3. 3.Dlaczego mięso i nabiał są tak problematyczne
  4. 4.Sól, popiół i chemia – najszybsza droga do pomoru
  5. 5.Jak rozpoznać, że coś poszło nie tak
  6. 6.Ratowanie zepsutego złoża – krok po kroku
  7. 7.Zasada, która zastępuje całą listę

Dżdżownicom nie wolno podawać mięsa, ryb, nabiału, tłuszczów i sosów, odchodów psów i kotów, soli, popiołu, chemii domowej ani materiałów niebiodegradowalnych. Ograniczyć należy cytrusy, cebulę i czosnek, ostre przyprawy oraz duże ilości pieczywa. Powód jest zawsze ten sam: te materiały gniją beztlenowo, zakwaszają złoże, wabią szkodniki lub bezpośrednio uszkadzają skórę dżdżownic.

Bezwzględnie zakazane

ProduktCo się dziejeSkutek dla hodowli
Mięso, wędliny, rybygnicie beztlenowe, białko zwierzęcesmród, larwy muchówek, gryzonie
Nabiał, jajka w całościkwaśne procesy gnilnezakwaszenie, pleśń, ucieczki
Tłuszcze, oleje, sosyotaczają cząstki i blokują tlenzbite, beztlenowe złoże
Odchody psów i kotówpasożyty i leki odrobaczająceryzyko sanitarne, pomór
Sól i solone resztkiodwodnienie tkanekśmierć dżdżownic
Popiół, wapno, cementgwałtowna zmiana pHpoparzenia, ucieczki
Detergenty i chemiasubstancje toksycznenatychmiastowy pomór
Folie, tworzywa, gumabrak rozkładuzanieczyszczony biohumus
Czego nie wrzucać nigdy
Czerwone dżdżownice kalifornijskie w wilgotnym, ciemnym kompoście
Czerwone dżdżownice kalifornijskie w wilgotnym, ciemnym kompoście

Dozwolone, ale tylko w małych ilościach

  • cytrusy i ananas – kwas i olejki eteryczne obniżają pH; pojedyncze skórki raz na kilka tygodni
  • cebula, czosnek, por – związki siarki odstraszają dżdżownice; drobno posiekane i sporadycznie
  • kapustne – przy nadmiarze gniją i intensywnie pachną; cienkimi warstwami
  • pieczywo, makarony, ryż – sprzyjają pleśni; małe kawałki, rozproszone w złożu
  • świeża skoszona trawa – zagrzewa się do wysokich temperatur; wyłącznie podsuszona
  • iglaki, liście orzecha, tuja – wolno się rozkładają i zakwaszają złoże

Pełna lista pokarmów zalecanych wraz z porcjami znajduje się w artykule czym karmić dżdżownice kalifornijskie.

Dlaczego mięso i nabiał są tak problematyczne

Białko zwierzęce rozkłada się z udziałem bakterii gnilnych, które działają w warunkach beztlenowych. Powstają wtedy amoniak i związki siarki – stąd charakterystyczny smród. Jednocześnie temperatura ogniska gnilnego rośnie, a pH gwałtownie się zmienia. Dżdżownice odsuwają się od takiego miejsca, a jeśli obejmuje ono całe złoże, próbują uciekać z pojemnika.

Sól, popiół i chemia – najszybsza droga do pomoru

Dżdżownice oddychają całą powierzchnią ciała i mają bardzo przepuszczalną skórę. Sól odciąga z niej wodę, popiół i wapno działają silnie zasadowo, a detergenty niszczą warstwę śluzu. Skutki są natychmiastowe i nieodwracalne, dlatego resztek z solonych potraw nie podaje się nawet w małych ilościach.

Działka z podwyższonymi grządkami i drewnianym kompostownikiem na dżdżownice
Działka z podwyższonymi grządkami i drewnianym kompostownikiem na dżdżownice

Jak rozpoznać, że coś poszło nie tak

ObjawPrawdopodobna przyczynaReakcja
Ostry, gnilny zapachmięso, nabiał, przekarmienieusunąć ognisko, przewietrzyć złoże
Kwaśny zapach, biały nalotcytrusy, pieczywo, nadmiar owocówdosypać skorupki jaj i karton
Dżdżownice masowo na ściankachzakwaszenie lub toksynaprzenieść populację do świeżej ściółki
Larwy w złożuresztki mięsne, odkryty pokarmusunąć resztki, przykryć porcje
Sucha, zbita masatłuszcze, olejewymienić zanieczyszczoną warstwę
Objawy po wrzuceniu nieodpowiedniego materiału

Rozwinięcie tematów: pleśń i zakwaszenie złoża, muchówki i owady w kompostowniku, czy dżdżownice śmierdzą.

Ratowanie zepsutego złoża – krok po kroku

  1. Wybierz i wyrzuć całe ognisko gnilne wraz z otaczającą ściółką.
  2. Wstrzymaj karmienie na 7–14 dni.
  3. Dosyp suchego, pociętego kartonu – pochłonie nadmiar wody i wyrówna stosunek węgla do azotu.
  4. Delikatnie napowietrz złoże widelcem ogrodniczym w kilku miejscach.
  5. Dodaj łyżkę rozdrobnionych skorupek jaj na każde 10 litrów złoża, aby podnieść pH.
  6. Jeśli po dwóch tygodniach zapach nie ustąpi, przenieś dżdżownice do świeżo przygotowanego pojemnika.

Jeżeli mimo działań populacja słabnie, przejrzyj listę przyczyn w artykule dlaczego dżdżownice umierają oraz dlaczego dżdżownice uciekają z kompostownika.

Zasada, która zastępuje całą listę

Jeśli materiał pochodzi z rośliny, nie jest solony, tłusty ani spryskany chemią – prawdopodobnie można go podać. Jeśli pochodzi od zwierzęcia, z patelni albo z opakowania z listą składników chemicznych – nie nadaje się do kompostownika z dżdżownicami. Wątpliwe resztki lepiej trafiają do zwykłego kompostu tradycyjnego.

Podziel się artykułem:

Najczęstsze pytania

Czy dżdżownicom można podawać cytrusy?

Tylko wyjątkowo i w małych ilościach. Kwas cytrynowy i olejki eteryczne obniżają pH złoża, co powoduje ucieczki i osłabienie populacji.

Co zrobić, gdy wrzuciłem mięso do kompostownika?

Usuń je jak najszybciej razem z otaczającą ściółką, wstrzymaj karmienie na tydzień, dosyp suchy karton i przewietrz złoże.

Czy popiół z kominka można dodawać do kompostownika?

Nie. Popiół działa silnie zasadowo i gwałtownie zmienia pH złoża. Do stabilizowania odczynu użyj rozdrobnionych skorupek jaj.

Czy odchody zwierząt domowych nadają się na pokarm?

Nie. Odchody psów i kotów mogą zawierać pasożyty i pozostałości leków. Bezpieczny jest natomiast przekompostowany obornik koński lub krowi.

Czy papier z nadrukiem jest bezpieczny?

Zwykły papier gazetowy i karton bez powłok błyszczących są bezpieczne. Unikaj papieru kredowego, foliowanego i pokrytego warstwą plastiku.

Autor

Marta Zielińska — autor artykułu

Marta Zielińska

Kompostowanie na działce, karmienie dżdżownic, ściółka i wilgotność

Działkowiec i praktyk kompostowania. Od kilku lat prowadzi hodowlę dżdżownic kalifornijskich w skrzyniach na działce oraz w mieszkaniu. Zajmuje się głównie tematyką karmienia dżdżownic i utrzymywania warunków w kompostowniku.

Zobacz wszystkie artykuły autora
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:

Powiązane artykuły

Karmienie

Czym karmić dżdżownice kalifornijskie?

Kompletna lista pokarmów, proporcje materiałów azotowych i węglowych, wielkość porcji, częstotliwość karmienia oraz sposób podawania, który nie zakwasza złoża.

16 min czytania

Otrzymuj praktyczne porady dotyczące hodowli dżdżownic

Kilka razy w miesiącu wysyłamy konkretne wskazówki dotyczące karmienia, warunków w kompostowniku i produkcji biohumusu.