Biohumus

Biohumus z dżdżownic – jak powstaje?

Droga od obierki do gotowego nawozu: co dzieje się w przewodzie pokarmowym dżdżownicy, jak dojrzewa materiał, jak go przesiać, przechowywać i ocenić jakość.

Marta Zielińska — autor artykułu

· aktualizacja · 14 min czytania

Dłonie przesiewające ciemny biohumus przez okrągłe sito nad podwyższoną grządką warzywną
Przesianie przez sito 5 mm oddziela gotowy biohumus od resztek ściółki i dżdżownic.

W skrócie

  • materiał zostaje rozdrobniony mechanicznie w mięśniowym żołądku, z udziałem pobranych cząstek mineralnych
  • miesza się z wydzielinami gruczołów i śluzem, co stabilizuje odczyn
  • przechodzi obróbkę enzymatyczną i mikrobiologiczną w jelicie
Spis treści
  1. 1.Etap 1. Rozkład wstępny
  2. 2.Etap 2. Co dzieje się w dżdżownicy
  3. 3.Etap 3. Dojrzewanie złoża
  4. 4.Etap 4. Zbiór i oddzielenie dżdżownic
  5. 5.Etap 5. Ocena jakości
  6. 6.Etap 6. Przechowywanie i formy użytkowe
  7. 7.Ile biohumusu daje hodowla

Biohumus powstaje z koprolitów dżdżownic – materiału, który przeszedł przez ich przewód pokarmowy i został uformowany w drobne, trwałe grudki próchnicy. Cały proces od podania odpadów do gotowego nawozu trwa w domowej hodowli od 3 do 6 miesięcy i kończy się dojrzewaniem oraz przesianiem materiału.

Etap 1. Rozkład wstępny

Świeże resztki roślinne nie są dla dżdżownic pokarmem od razu. Najpierw zasiedlają je bakterie i grzyby, które rozkładają tkanki i miękczą je na tyle, że dżdżownica może je pobrać. Ten etap trwa od kilku dni do dwóch tygodni – im drobniej rozdrobniony materiał, tym szybciej.

Czerwone dżdżownice kalifornijskie w wilgotnym, ciemnym kompoście
Czerwone dżdżownice kalifornijskie w wilgotnym, ciemnym kompoście

Etap 2. Co dzieje się w dżdżownicy

  • materiał zostaje rozdrobniony mechanicznie w mięśniowym żołądku, z udziałem pobranych cząstek mineralnych
  • miesza się z wydzielinami gruczołów i śluzem, co stabilizuje odczyn
  • przechodzi obróbkę enzymatyczną i mikrobiologiczną w jelicie
  • zostaje wydalony w postaci trwałych grudek – koprolitów, bogatych w żywą mikroflorę

Etap 3. Dojrzewanie złoża

Świeżo wydalone koprolity nie są jeszcze gotowym nawozem. Materiał musi przejść fazę dojrzewania, w której mikroflora stabilizuje się, a resztki nieprzerobionego pokarmu zostają rozłożone. W praktyce oznacza to 3–6 miesięcy pracy złoża i dodatkowo 2–3 tygodnie leżakowania po zbiorze.

EtapCzasCo się dzieje
Rozkład wstępny porcji3–14 dnimikroorganizmy miękczą pokarm
Przerób przez dżdżownice2–8 tygodni na porcjępowstają koprolity
Dojrzewanie złoża3–6 miesięcymateriał ciemnieje i ujednolica się
Leżakowanie po zbiorze2–3 tygodniestabilizacja mikroflory
Harmonogram produkcji w domowej hodowli

Etap 4. Zbiór i oddzielenie dżdżownic

  1. Przez 2 tygodnie karm tylko w jednej połowie pojemnika – dżdżownice przeniosą się za pokarmem.
  2. Wybierz gotowy materiał z pustej połowy.
  3. Rozsyp go w stożku pod źródłem światła – dżdżownice zejdą w głąb, a wierzch możesz zbierać warstwami.
  4. Przesiej materiał przez sito o oczkach 5 mm.
  5. Kokony i pojedyncze dżdżownice z sita wróć do złoża.

Metody separacji porównuje artykuł jak oddzielić dżdżownice od biohumusu, a cały proces produkcji – jak zrobić wermikompost.

Wielopoziomowy kompostownik dla dżdżownic z tacami i resztkami kuchennymi
Wielopoziomowy kompostownik dla dżdżownic z tacami i resztkami kuchennymi

Etap 5. Ocena jakości

CechaPrawidłowoNieprawidłowo
Barwaciemnobrunatna do czarnejjasna, plamista
Strukturasypka, gruzełkowatazbita, mazista
Zapachwilgotnej ziemi leśnejkwaśny, amoniakalny
Wilgotnośćwilgotny, nie ociekamokry lub przesuszony
Zawartość resztekbrak rozpoznawalnych resztekwidoczne obierki, papier
Cechy dobrego biohumusu

Etap 6. Przechowywanie i formy użytkowe

Biohumus przechowuj lekko wilgotny, w przewiewnym worku lub pojemniku z otworami, bez dostępu bezpośredniego słońca. Poza formą sypką popularny jest wyciąg wodny stosowany do podlewania i opryskiwania – jego przygotowanie opisuje jak zrobić płynny biohumus (wyciąg), a porównanie form – biohumus płynny czy sypki.

Ile biohumusu daje hodowla

Przyjmuje się, że z podanych odpadów powstaje objętościowo mniej więcej 30–50 % gotowego materiału – reszta ulatnia się jako woda i dwutlenek węgla. Skrzynia domowa o powierzchni 0,3 m² daje zwykle kilkanaście litrów biohumusu na cykl zbioru, a przy dwóch zbiorach rocznie pokrywa potrzeby małego warzywnika i roślin doniczkowych.

Aspekt ekonomiczny i porównanie z produktami handlowymi omawiają artykuły biohumus – cena i opłacalność oraz ile można zarobić na hodowli dżdżownic. Zastosowanie w ogrodzie: jak stosować biohumus w ogrodzie.

Podziel się artykułem:

Najczęstsze pytania

Ile trwa produkcja biohumusu?

W domowej hodowli od 3 do 6 miesięcy od zasiedlenia, plus 2–3 tygodnie leżakowania po zbiorze. Wyższa temperatura i drobniejszy pokarm skracają ten czas.

Jak poznać, że biohumus jest gotowy?

Jest jednolicie ciemny, sypki, pachnie leśną ściółką i nie zawiera rozpoznawalnych resztek pokarmu ani papieru.

Czy biohumus trzeba przesiewać?

Nie jest to konieczne przy użyciu we własnym ogrodzie, ale przesianie przez sito 5 mm oddziela dżdżownice i kokony oraz daje równomierny, wygodny w użyciu materiał.

Ile biohumusu powstaje z kilograma odpadów?

Objętościowo zwykle 30–50 % wsadu. Reszta masy ulatnia się w postaci wody i dwutlenku węgla podczas rozkładu.

Jak długo można przechowywać biohumus?

Wiele miesięcy, jeśli pozostaje lekko wilgotny i ma dostęp powietrza. Przesuszenie i szczelne zamknięcie obniżają aktywność mikrobiologiczną.

Autor

Marta Zielińska — autor artykułu

Marta Zielińska

Kompostowanie na działce, karmienie dżdżownic, ściółka i wilgotność

Działkowiec i praktyk kompostowania. Od kilku lat prowadzi hodowlę dżdżownic kalifornijskich w skrzyniach na działce oraz w mieszkaniu. Zajmuje się głównie tematyką karmienia dżdżownic i utrzymywania warunków w kompostowniku.

Zobacz wszystkie artykuły autora
Data publikacji:
Ostatnia aktualizacja:

Powiązane artykuły

Otrzymuj praktyczne porady dotyczące hodowli dżdżownic

Kilka razy w miesiącu wysyłamy konkretne wskazówki dotyczące karmienia, warunków w kompostowniku i produkcji biohumusu.